Nieśmiałe dzieci – jak im pomóc?

Dzieci nieśmiałe to takie, które są spokojne, wyciszone, wycofane. Na zajęciach boją się odezwać, nawet gdy znają odpowiedź na zadane pytanie. Jeśli już to czynią, ledwo można usłyszeć ich głos albo mówią, że nie wiedzą. Najczęściej bawią się same lub siedzą z boku i czekają, aż ktoś ich zaprosi do zabawy. Dla rodziców tych dzieci, i dla nich samych, nieśmiałość nie jest przyjemnym doświadczeniem. Często jest barierą – czymś, co w pewien sposób ogranicza możliwości swobodnego rozwoju i utrudnia wykorzystywanie potencjału, jaki posiada niepewne siebie dziecko.
Czym jest nieśmiałość?
Być nieśmiałym to bać się ludzi, szczególnie tych, którzy są obcy. Poza tym, jest szereg istotnych kwestii, które mają znaczenie dla komfortu funkcjonowania dziecka, a mianowicie:
Nieśmiałość utrudnia poznawanie nowych ludzi;
Przyczynia się do zakłopotania i nadmiernego przejmowania się własnymi reakcjami;
Utrudnia precyzyjne myślenie i porozumiewanie się;
Nieśmiałość sprawia, że inni nie doceniają naszych mocnych stron.

Ponadto nieśmiałość może mieć wiele form wyrazu, różną intensywność i dynamikę, a jej pochodzenie może być różne. Dla jednego dziecka jakieś wydarzenie z dzieciństwa może mieć duże znaczenie i wpływ na jego rozwój, a na jego bracie lub siostrze incydent ten nie pozostawi żadnego śladu. Wiele badań wskazuje, że kolejność narodzin dziecka ma kolosalny wpływ na jego rozwój. Rodzice bardziej się denerwują, są bardziej wymagający przy wychowaniu swoich pierworodnych, niż dzieci urodzonych w dalszej kolejności.
Jeśli dziecko nie ma zdolności, a poddawane jest presji i naciskom, może pojawić się poczucie niespełnienia oczekiwań, niskie poczucie własnej wartości i nieśmiałość czy wycofanie.

Jak budować poczucie wartości u dziecka i przeciwdziałać nieśmiałości?

Zachęcajmy dzieci do kontaktów z innymi dziećmi, stwarzajmy okazje do poznawania nowych ludzi i rzeczy;
Okazujmy dzieciom poparcie i bezwarunkową akceptację;
Pozwólmy na szczere mówienie o sobie;
Spróbujmy zrozumieć problemy dzieci, ułatwimy im w ten sposób naukę życia w złożonym i zmiennym świecie;
Zachęcajmy do otwartego dzielenia się nie tylko uczuciami, lecz także talentami czy wiedzą;
Rozwijajmy zainteresowania dziecka (zajęcia sportowe, kółka teatralne, sztuki walki);

Zachęcajmy dziecko, by brało odpowiedzialność za innych np. za pomaganie rodzeństwu czy rodzicom, przydzielajmy zadania, obowiązki, to pomaga poczuć się ważnym i potrzebnym;
Pozwólmy dziecku na bycie samodzielnym, na popełnianie błędów i dajmy mu dosyć czasu na uzyskanie większej niezależności;
Dziecko nieśmiałe boi się podejmować działania ze względu na lęk, że mu się nie uda, dlatego nauczmy je radzić sobie z ewentualną porażką;
Doceniajmy nawet sam wysiłek dziecka, nie tylko efekty;
Wskazujmy dziecku jego mocne strony, zalety;
Przytulajmy, okazujmy uczucia, mówmy dziecku, że jest ważne kochane jak najczęściej, bo to dobrze wpływa na jego samopoczucie i samoocenę.

P. G. Zimbardo, ,,Nieśmiałość’’, Warszawa, PWN 1994.

Joanna Szczepankowska