Zabawa jako aktywność dziecka

Zabawa to przyjemne spędzanie czasu, gra, rozrywka, to rodzaj aktywności człowieka, która pojawia się w różnych formach w ciągu całego jego życia. W wieku przedszkolnym, nazwanym przez pedagogów wiekiem zabawy, podstawową czynnością podejmowaną przez dziecko jest zabawa.
Zabawie towarzyszyć może zarówno radość, jak i powaga w zależności od typu zabawy. Niekiedy potrzeba do niej rekwizytów, a czasami wystarczy tylko dziecięca wyobraźnia. Zabawa może przybierać różne formy: swobodnej aktywności, odgrywania ról, śpiewania, tańca, rysowania, muzykowania, a także zabaw i gier stolikowych. Wyodrębnia się zabawy manipulacyjne, konstrukcyjne, tematyczne, badawcze, ruchowe i dydaktyczne.
Zabawa musi być przede wszystkim dobrowolna, nie można zmuszać do niej dziecka. Zabawa staje się dobra wtedy, gdy jest atrakcyjna, wzbudza zainteresowanie i dostarcza radości dziecku.
Dziecko kończące wiek przedszkolny staje się doroślejsze właśnie dzięki zabawie, ale jednocześnie jest gotowe do kolejnych zabaw, czyli nadal chce i potrafi się bawić. Nie może natomiast pozostać w świecie zabawy, w świecie fikcji i własnej wyobraźni.
Wiele zabaw wymaga od dziecka dużej precyzji i koordynacji wzrokowej, a zabawy w wyścigi rozwijają refleks, szybkość i sprawność dziecka.
Dzięki zabawie dziecko poznaje wiedzę o otaczającym go świecie. Poprzez obserwowanie i odwzorowywanie zachowań dorosłych, dziecko przyswaja pewne zasady funkcjonowania w społeczeństwie.
Zabawa ćwiczy także pamięć i spostrzegawczość. Dziecko w zabawie uczy się rozwijać swoją kreatywność i pomysłowość, co pozwala mu na doświadczenie poczucia sprawstwa, tzn. poczucia, że to ono jest twórcą swoich myśli i działań. Wie, że bawiąc się z innymi dziećmi musi pamiętać o zasadach współpracy. Służy temu podział ról i uzgadnianie reguł zabawy.
Zabawa ma wpływ na rozwój samokontroli u dziecka. Dziecko uczy się czekania na swoją kolej, podporządkowywania się regułom, panowania nad impulsami.
Zabawa zajmuje centralne miejsce w wychowaniu przedszkolnym. Jest ona tak silną i trwałą potrzebą dziecka jak potrzeba pokarmu, ruchu, towarzystwa innych dzieci. Na zabawę i inną działalność dowolną musi się znaleźć dużo czasu w rozkładzie dnia przedszkolnego, ponieważ w rozwoju małego dziecka są one niezbędne. Bez zabawy, bowiem oraz swobody
ekspresji i spontanicznego działania nie da się wychowywać człowieka aktywnego, samodzielnego, zdolnego do inicjatywy. Prawidłowo zaspokajając potrzeby dziecka kształtuje się względnie zgodna i trwała organizacja wiedzy, uczuć, motywów działania i reakcji. Proces ten ma miejsce od najwcześniejszych lat życia i ma wpływ na życie psychiczne i prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie.

Monika Góralczyk