Konwencja o prawach dziecka

Konwencja o Prawach Dziecka聽przyj臋ta przez Zgromadzenie Og贸lne Narod贸w Zjednoczonych聽 dnia 20 listopada 1989 r.

 

W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

podaje do powszechnej wiadomo艣ci:

W dniu 20 listopada 1989 r. zosta艂a przyj臋ta przez Zgromadzenie Og贸lne聽Narod贸w Zjednoczonych Konwencja聽o prawach dziecka w nast臋puj膮cym brzmieniu:

KONWENCJA O PRAWACH DZIECKA

PREAMBU艁A

Pa艅stwa-Strony niniejszej konwencji,

  • uwa偶aj膮c, 偶e zgodnie z zasadami zawartymi w聽Karcie Narod贸w Zjednoczonychuznanie wrodzonej godno艣ci oraz r贸wnych i niezbywalnych praw wszystkich cz艂onk贸w rodziny ludzkiej jest podstaw膮 wolno艣ci, sprawiedliwo艣ci oraz pokoju na 艣wiecie,
  • maj膮c na uwadze, 偶e ludy Narod贸w Zjednoczonych potwierdzi艂y w Karcie sw膮 wiar臋 w podstawowe prawa cz艂owieka oraz w godno艣膰 i warto艣膰 jednostki ludzkiej i postanowi艂y sprzyja膰 post臋powi spo艂ecznemu oraz osi膮ganiu lepszego poziomu 偶ycia w warunkach wi臋kszej wolno艣ci,
  • uznaj膮c, 偶e Narody Zjednoczone w Powszechnej Deklaracji Praw Cz艂owieka oraz w Mi臋dzynarodowych Paktach Praw Cz艂owieka zgodzi艂y si臋 i proklamowa艂y, i偶 ka偶dy cz艂owiek uprawniony jest do korzystania z zawartych w nich praw i wolno艣ci, bez wzgl臋du na jakiekolwiek r贸偶nice wynikaj膮ce z przynale偶no艣ci rasowej, koloru sk贸ry, p艂ci, j臋zyka, religii, pogl膮d贸w politycznych lub innych, narodowego lub spo艂ecznego pochodzenia, cenzusu maj膮tkowego, urodzenia oraz jakichkolwiek innych,
  • przypominaj膮c, 偶e w Powszechnej Deklaracji Praw Cz艂owieka Narody Zjednoczone proklamowa艂y, i偶 dzieci maj膮 prawo do szczeg贸lnej troski i pomocy,
  • wyra偶aj膮c przekonanie, 偶e rodzina jako podstawowa kom贸rka spo艂ecze艅stwa oraz naturalne 艣rodowisko rozwoju i dobra wszystkich jej cz艂onk贸w, a w szczeg贸lno艣ci dzieci, powinna by膰 otoczona niezb臋dn膮 ochron膮 oraz wsparciem, aby mog艂a w pe艂nym zakresie wype艂nia膰 swoje obowi膮zki w spo艂ecze艅stwie,
  • uznaj膮c, 偶e dziecko dla pe艂nego i harmonijnego rozwoju swojej osobowo艣ci powinno wychowywa膰 si臋 w 艣rodowisku rodzinnym, w atmosferze szcz臋艣cia, mi艂o艣ci i zrozumienia,
  • uwa偶aj膮c, 偶e dziecko powinno by膰 w pe艂ni przygotowane do 偶ycia w spo艂ecze艅stwie jako indywidualnie ukszta艂towana jednostka, wychowana w duchu idea艂贸w zawartych w Karcie Narod贸w Zjednoczonych, a w szczeg贸lno艣ci w duchu pokoju, godno艣ci, tolerancji, wolno艣ci, r贸wno艣ci i solidarno艣ci,
  • maj膮c na uwadze, 偶e potrzeba otoczenia dziecka szczeg贸ln膮 trosk膮 zosta艂a wyra偶ona w Genewskiej Deklaracji Praw Dziecka z 1924 r. oraz Deklaracji Praw Dziecka przyj臋tej przez Zgromadzenie Og贸lne 20 listopada 1959 r. i uznanej w Og贸lnej Deklaracji Praw Cz艂owieka, w Mi臋dzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych (w szczeg贸lno艣ci w聽artyku艂ach 23 i 24), w Mi臋dzynarodowym Pakcie Praw Gospodarczych, Spo艂ecznych i Kulturalnych (w szczeg贸lno艣ci w聽artykule 10), jak r贸wnie偶 w statutach i stosownych dokumentach wyspecjalizowanych agencji i mi臋dzynarodowych organizacji zajmuj膮cych si臋 zapewnieniem dobrobytu dzieciom,
  • maj膮c na uwadze, 偶e – jak wskazano w Deklaracji Praw Dziecka – 鈥瀌ziecko, z uwagi na swoj膮 niedojrza艂o艣膰 fizyczn膮 oraz umys艂ow膮, wymaga szczeg贸lnej opieki i troski, w tym w艂a艣ciwej ochrony prawnej, zar贸wno przed, jak i po urodzeniu鈥,
  • przypominaj膮c postanowienia Deklaracji Zasad Spo艂ecznych i Prawnych odnosz膮cych si臋 do ochrony i dobra dziecka ze szczeg贸lnym odniesieniem do umieszczania w rodzinie zast臋pczej oraz adopcji w wymiarze krajowym i mi臋dzynarodowym, podstawowe minimum zasad Narod贸w Zjednoczonych odno艣nie do wymierzania sprawiedliwo艣ci wobec nieletnich (鈥瀂asady Peki艅skie鈥 ) oraz Deklaracj臋 o ochronie kobiet i dzieci w sytuacjach nadzwyczajnych i w czasie konflikt贸w zbrojnych,
  • uznaj膮c, 偶e we wszystkich krajach 艣wiata s膮 dzieci 偶yj膮ce w wyj膮tkowo trudnych warunkach i 偶e wymagaj膮 one szczeg贸lnej troski,
  • bior膮c w nale偶yty spos贸b pod uwag臋 znaczenie tradycji i warto艣ci kulturowych ka偶dego narodu dla ochrony i harmonijnego rozwoju dziecka,
  • uznaj膮c wag臋 mi臋dzynarodowej wsp贸艂pracy dla poprawy warunk贸w 偶ycia dzieci w ka偶dym kraju, szczeg贸lnie w krajach rozwijaj膮cych si臋,

uzgodni艂y, co nast臋puje:

CZ臉艢膯 I

Art. 1.

W rozumieniu niniejszej konwencji 鈥瀌ziecko鈥 oznacza ka偶d膮 istot臋 ludzk膮 w wieku poni偶ej osiemnastu lat, chyba 偶e zgodnie z聽prawem聽odnosz膮cym si臋 do dziecka uzyska ono wcze艣niej pe艂noletno艣膰.

Art. 2.

1.聽Pa艅stwa-Strony w granicach swojej jurysdykcji b臋d膮 respektowa艂y i gwarantowa艂y prawa zawarte w niniejszej konwencji wobec ka偶dego dziecka, bez jakiejkolwiek dyskryminacji, niezale偶nie od rasy, koloru sk贸ry, p艂ci, j臋zyka, religii, pogl膮d贸w politycznych, statusu maj膮tkowego, niepe艂nosprawno艣ci, cenzusu urodzenia lub jakiegokolwiek innego tego dziecka albo jego rodzic贸w b膮d藕 opiekuna prawnego.

2.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 podejmowa艂y w艂a艣ciwe kroki dla zapewnienia ochrony dziecka przed wszelkimi formami dyskryminacji lub karania ze wzgl臋du na status prawny, dzia艂alno艣膰, wyra偶ane pogl膮dy lub przekonania religijne rodzic贸w dziecka, opiekun贸w prawnych lub cz艂onk贸w rodziny.

Art. 3.

1.聽We wszystkich dzia艂aniach dotycz膮cych dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki spo艂ecznej, s膮dy, w艂adze administracyjne lub cia艂a ustawodawcze, spraw膮 nadrz臋dn膮 b臋dzie najlepsze zabezpieczenie interes贸w dziecka.

2.聽Pa艅stwa-Strony dzia艂aj膮 na rzecz zapewnienia dziecku ochrony i opieki w takim stopniu, w jakim jest to niezb臋dne dla jego dobra, bior膮c pod uwag臋 prawa i obowi膮zki jego rodzic贸w, opiekun贸w prawnych lub innych os贸b prawnie za nie odpowiedzialnych, i w tym celu b臋d膮 podejmowa艂y wszelkie w艂a艣ciwe kroki ustawodawcze oraz administracyjne.

3.聽Pa艅stwa-Strony czuwaj膮, aby instytucje, s艂u偶by oraz inne jednostki odpowiedzialne za opiek臋 lub ochron臋 dzieci dostosowa艂y si臋 do norm ustanowionych przez kompetentne w艂adze, w szczeg贸lno艣ci w dziedzinach bezpiecze艅stwa, zdrowia, jak r贸wnie偶 dotycz膮cych w艂a艣ciwego doboru kadr tych instytucji oraz odpowiedniego nadzoru.

Art. 4.

Pa艅stwa-Strony podejm膮 wszelkie w艂a艣ciwe dzia艂ania ustawodawczo-administracyjne oraz inne dla realizacji praw uznanych w niniejszej konwencji. Odno艣nie do praw ekonomicznych, socjalnych oraz kulturalnych Pa艅stwa-Strony b臋d膮 podejmowa艂y takie dzia艂ania przy maksymalnym wykorzystaniu 艣rodk贸w b臋d膮cych w ich dyspozycji oraz – gdy oka偶e si臋 to konieczne – w ramach wsp贸艂pracy mi臋dzynarodowej.

Art. 5.

Pa艅stwa – Strony b臋d膮 szanowa艂y odpowiedzialno艣膰, prawo i obowi膮zek rodzic贸w lub, w odpowiednich przypadkach, cz艂onk贸w dalszej rodziny lub 艣rodowiska, zgodnie z miejscowymi obyczajami, opiekun贸w prawnych lub innych os贸b prawnie odpowiedzialnych za dziecko, do zapewnienia mu, w spos贸b odpowiadaj膮cy rozwojowi jego zdolno艣ci, mo偶liwo艣ci ukierunkowania go i udzielenia mu rad przy korzystaniu przez nie z praw przyznanych mu w niniejszej konwencji.

Art. 6.

1.聽Pa艅stwa-Strony uznaj膮, 偶e ka偶de dziecko ma niezbywalne prawo do 偶ycia.

2.聽Pa艅stwa-Strony zapewni膮, w mo偶liwie maksymalnym zakresie, warunki 偶ycia i rozwoju dziecka.

Art. 7.

1.聽Niezw艂ocznie po urodzeniu dziecka zostanie sporz膮dzony jego聽akt urodzenia, a dziecko od momentu urodzenia b臋dzie mia艂o prawo do otrzymania imienia,聽uzyskania obywatelstwa聽oraz, je艣li to mo偶liwe,聽prawo聽do poznania swoich rodzic贸w i pozostawania pod ich opiek膮.

2.聽Pa艅stwa-Strony zapewni膮, aby te prawa sta艂y si臋 zgodne z ich prawem wewn臋trznym oraz z ich mi臋dzynarodowymi zobowi膮zaniami w tej dziedzinie, w szczeg贸lno艣ci w przypadkach, gdyby brak tych uregulowa艅 spowodowa艂, i偶 dziecko zosta艂oby bezpa艅stwowcem.

Art. 8.

1.聽Pa艅stwa-Strony podejmuj膮 dzia艂ania maj膮ce na celu poszanowanie prawa dziecka do zachowania jego to偶samo艣ci, w tym obywatelstwa, nazwiska, stosunk贸w rodzinnych, zgodnych z prawem, z wy艂膮czeniem bezprawnych ingerencji.

2.聽W przypadku gdy dziecko zosta艂o bezprawnie pozbawione cz臋艣ci lub wszystkich element贸w swojej to偶samo艣ci, Pa艅stwa-Strony oka偶膮 w艂a艣ciw膮 pomoc i ochron臋 w celu jak najszybszego przywr贸cenia jego to偶samo艣ci.

Art. 9.

1.聽Pa艅stwa-Strony zapewni膮, aby dziecko nie zosta艂o oddzielone od swoich rodzic贸w wbrew ich woli, z wy艂膮czeniem przypadk贸w, gdy kompetentne w艂adze, podlegaj膮ce nadzorowi s膮dowemu, zdecyduj膮 zgodnie z聽obowi膮zuj膮cym聽prawem聽oraz stosowanym聽post臋powaniem, 偶e takie oddzielenie jest konieczne ze wzgl臋du na najlepiej poj臋te interesy dziecka. Taka decyzja mo偶e by膰 konieczna szczeg贸lnie w przypadkach nadu偶y膰 lub zaniedba艅 ze strony rodzic贸w, gdy ka偶de z rodzic贸w mieszka oddzielnie, a nale偶y podj膮膰 decyzj臋 odno艣nie do miejsca pobytu lub zamieszkania dziecka.

2.聽W ka偶dym post臋powaniu podejmowanym stosownie do ust臋pu 1 niniejszego artyku艂u nale偶y umo偶liwi膰 wszystkim zainteresowanym stronom uczestnictwo w tym post臋powaniu oraz wyra偶enie przez nie swoich opinii.

3.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 szanowa艂y prawo dziecka odseparowanego od jednego lub obojga rodzic贸w do utrzymywania regularnych stosunk贸w osobistych i bezpo艣rednich kontakt贸w z obojgiem rodzic贸w, z wyj膮tkiem przypadk贸w, gdy jest to sprzeczne z najlepiej poj臋tym interesem dziecka.

4.聽W przypadku gdy tego rodzaju separacja jest wynikiem dzia艂ania podj臋tego przez Pa艅stwo-Stron臋, takiego jak zatrzymanie, uwi臋zienie, wygnanie, deportacja lub 艣mier膰 (w tym 艣mier膰 spowodowana jak膮kolwiek przyczyn膮 podczas zatrzymania przez pa艅stwo) jednego lub obojga rodzic贸w dziecka lub dziecka, pa艅stwo zapewni, na 偶膮danie, rodzicom dziecka, dziecku lub – je偶eli b臋dzie to w艂a艣ciwe – innemu cz艂onkowi rodziny podanie istotnych informacji dotycz膮cych miejsca pobytu nieobecnego(ych) cz艂onka(贸w) rodziny, je艣li tre艣膰 tej informacji nie przyniesie szkody dobru dziecka. Ponadto Pa艅stwa-Strony zapewni膮, aby wniesienie takiej pro艣by samo przez si臋 nie poci膮ga艂o 偶adnych ujemnych nast臋pstw dla osoby (os贸b), kt贸rej(ych) dotyczy.

Art. 10.

1.聽Zgodnie z wynikaj膮cymi z postanowienia artyku艂u 9 ust臋p 1 obowi膮zkiem Pa艅stw-Stron wnioski sk艂adane przez dziecko lub przez jego rodzic贸w odno艣nie do wjazdu lub opuszczenia Pa艅stwa-Strony w celu 艂膮czenia rodziny b臋d膮 rozpatrywane przez Pa艅stwa-Strony w spos贸b przychylny, humanitarny i w szybkim trybie. Pa艅stwa-Strony ponadto zapewni膮, aby z艂o偶enie takiego wniosku nie poci膮ga艂o za sob膮 ujemnych skutk贸w dla wnioskodawc贸w oraz cz艂onk贸w ich rodzin.

2.聽Dziecko, kt贸rego rodzice przebywaj膮 w r贸偶nych pa艅stwach, b臋dzie mia艂o prawo do utrzymywania regularnych, z wyj膮tkiem okoliczno艣ci nadzwyczajnych, osobistych stosunk贸w i bezpo艣rednich kontakt贸w z obojgiem rodzic贸w. W tym celu oraz zgodnie z obowi膮zkiem Pa艅stw-Stron wynikaj膮cym z postanowienia artyku艂u 9 ust臋p 2 Pa艅stwa-Strony b臋d膮 respektowa艂y prawo dziecka oraz jego rodzic贸w do opuszczenia ka偶dego kraju, w tym w艂asnego, oraz powrotu do ich w艂asnego kraju. Prawo do opuszczenia dowolnego kraju b臋dzie podlega膰 tylko takim ograniczeniom, kt贸re s膮 okre艣lone przez prawo i kt贸re s膮 niezb臋dne dla ochrony bezpiecze艅stwa narodowego, porz膮dku publicznego, zdrowia i moralno艣ci spo艂ecznej lub praw i swob贸d innych os贸b, zgodnych z pozosta艂ymi prawami uznanymi w niniejszej konwencji.

Art. 11.

1.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 podejmowa艂y kroki dla zwalczania nielegalnego transferu dzieci oraz ich nielegalnego wywozu za granic臋.

2.聽W tym celu Pa艅stwa-Strony b臋d膮 popiera艂y zawieranie odpowiednich聽um贸w dwustronnych lub wielostronnych聽albo przyst臋powania do istniej膮cych ju偶 um贸w.

Art. 12.

1.聽Pa艅stwa-Strony zapewniaj膮 dziecku, kt贸re jest zdolne do kszta艂towania swych w艂asnych pogl膮d贸w,聽prawo聽do swobodnego wyra偶ania w艂asnych pogl膮d贸w we wszystkich sprawach dotycz膮cych dziecka, przyjmuj膮c je z nale偶yt膮 wag膮, stosownie do wieku oraz dojrza艂o艣ci dziecka.

2.聽W tym celu dziecko b臋dzie mia艂o w szczeg贸lno艣ci zapewnion膮 mo偶liwo艣膰 wypowiadania si臋 w ka偶dym post臋powaniu s膮dowym i administracyjnym, dotycz膮cym dziecka, bezpo艣rednio lub za po艣rednictwem przedstawiciela b膮d藕 odpowiedniego organu, zgodnie z zasadami proceduralnymi prawa wewn臋trznego.

Art. 13.

1.聽Dziecko b臋dzie mia艂o prawo do swobodnej wypowiedzi; prawo to ma zawiera膰 swobod臋 poszukiwania, otrzymywania i przekazywania informacji oraz idei wszelkiego rodzaju, bez wzgl臋du na granice, w formie ustnej, pisemnej b膮d藕 za pomoc膮 druku, w formie artystycznej lub z wykorzystaniem ka偶dego innego 艣rodka przekazu wed艂ug wyboru dziecka.

2.聽Wykonywanie tego prawa mo偶e podlega膰 pewnym ograniczeniom, lecz tylko takim, kt贸re s膮 przewidziane przez prawo i kt贸re s膮 konieczne:

a)聽dla poszanowania praw lub reputacji innych os贸b albo

b)聽do ochrony bezpiecze艅stwa narodowego lub porz膮dku publicznego, b膮d藕 zdrowia albo moralno艣ci spo艂ecznej.

Art. 14.

1.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 respektowa艂y prawo dziecka do swobody my艣li, sumienia i wyznania.

2.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 respektowa艂y prawa i obowi膮zki rodzic贸w lub, w odpowiednich przypadkach, opiekun贸w prawnych odno艣nie do ukierunkowania dziecka w korzystaniu z jego prawa w spos贸b zgodny z rozwijaj膮cymi si臋 zdolno艣ciami dziecka.

3.聽Swoboda wyra偶ania wyznawanej religii lub przekona艅 mo偶e podlega膰 tylko takim ograniczeniom, kt贸re s膮 przewidziane prawem i s膮 konieczne do ochrony bezpiecze艅stwa narodowego i porz膮dku publicznego, zdrowia lub moralno艣ci spo艂ecznej b膮d藕 podstawowych praw i wolno艣ci innych os贸b.

Art. 15.

1.聽Pa艅stwa-Strony uznaj膮 prawa dziecka do swobodnego zrzeszania si臋 oraz wolno艣ci pokojowych zgromadze艅.

2.聽Na wykonywanie tych praw nie mog膮 by膰 nak艂adane jakiekolwiek ograniczenia, z wyj膮tkiem tych, kt贸re s膮 zgodne z聽prawem聽i kt贸re s膮 konieczne w spo艂ecze艅stwie demokratycznym do zapewnienia interes贸w bezpiecze艅stwa narodowego, porz膮dku publicznego, ochrony zdrowia b膮d藕 moralno艣ci spo艂ecznej lub ochrony praw i wolno艣ci innych os贸b.

Art. 16.

1.聽呕adne dziecko nie b臋dzie podlega艂o arbitralnej lub bezprawnej ingerencji w sfer臋 jego 偶ycia prywatnego, rodzinnego lub domowego czy w korespondencj臋 ani bezprawnym zamachom na jego honor i reputacj臋.

2.聽Dziecko ma prawo do ochrony prawnej przeciwko tego rodzaju ingerencji lub zamachom.

Art. 17.

Pa艅stwa-Strony uznaj膮 wa偶n膮 rol臋 spe艂nian膮 przez 艣rodki masowego przekazu i zapewni膮, aby dziecko mia艂o dost臋p do informacji oraz materia艂贸w pochodz膮cych z r贸偶norodnych 藕r贸de艂 krajowych i mi臋dzynarodowych, szczeg贸lnie do tych, kt贸re maj膮 na uwadze jego dobro w wymiarze spo艂ecznym, duchowym i moralnym oraz jego zdrowie fizyczne i psychiczne. W tym celu Pa艅stwa-Strony b臋d膮:

a)聽zach臋ca艂y 艣rodki masowego przekazu do rozpowszechniania informacji i materia艂贸w, korzystnych dla dziecka w wymiarze spo艂ecznym oraz kulturalnym, zgodnie z duchem聽artyku艂u 29;

b)聽zach臋ca艂y do rozwoju wsp贸艂pracy mi臋dzynarodowej w dziedzinie wytwarzania, wymiany oraz rozpowszechniania tego rodzaju informacji i materia艂贸w, pochodz膮cych z r贸偶norodnych kulturowych 藕r贸de艂 krajowych oraz mi臋dzynarodowych;

c)聽zach臋ca艂y do wydawania i rozpowszechniania ksi膮偶ek dla dzieci;

d)聽zach臋ca艂y 艣rodki masowego przekazu, aby w szczeg贸lny spos贸b uwzgl臋dnia艂y potrzeby j臋zykowe dzieci nale偶膮cych do mniejszo艣ci narodowych lub do rdzennej spo艂eczno艣ci;

e)聽zach臋ca艂y do rozwijania odpowiednich kierunk贸w dzia艂alno艣ci dla ochrony dzieci przed informacjami i materia艂ami szkodliwymi z punktu widzenia ich dobra, maj膮c na wzgl臋dzie postanowienia聽artyku艂贸w 13聽i 18.

Art. 18.

1.聽Pa艅stwa-Strony podejm膮 wszelkie mo偶liwe starania dla pe艂nego uznania zasady, 偶e oboje rodzice ponosz膮 wsp贸ln膮 odpowiedzialno艣膰 za wychowanie i rozw贸j dziecka. Rodzice lub w okre艣lonych przypadkach opiekunowie prawni ponosz膮 g艂贸wn膮 odpowiedzialno艣膰 za wychowanie i rozw贸j dziecka. Jak najlepsze zabezpieczenie interes贸w dziecka ma by膰 przedmiotem ich najwi臋kszej troski.

2.聽W celu zagwarantowania i popierania praw zawartych w niniejszej konwencji Pa艅stwa-Strony b臋d膮 okazywa艂y odpowiedni膮 pomoc rodzicom oraz opiekunom prawnym w wykonywaniu przez nich obowi膮zk贸w zwi膮zanych z wychowywaniem dzieci oraz zapewni膮 rozw贸j instytucji, zak艂ad贸w i us艂ug w zakresie opieki nad dzie膰mi.

3.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 podejmowa艂y wszelkie w艂a艣ciwe kroki dla zapewnienia dzieciom pracuj膮cych rodzic贸w prawa do korzystania z us艂ug instytucji i zak艂ad贸w w zakresie opieki nad dzie膰mi, do kt贸rych s膮 one uprawnione.

Art. 19.

1.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 podejmowa艂y wszelkie w艂a艣ciwe kroki w dziedzinie ustawodawczej, administracyjnej, spo艂ecznej oraz wychowawczej dla ochrony dziecka przed wszelkimi formami przemocy fizycznej b膮d藕 psychicznej, krzywdy lub zaniedbania b膮d藕 z艂ego traktowania lub wyzysku, w tym wykorzystywania w celach seksualnych, dzieci pozostaj膮cych pod opiek膮 rodzica(贸w), opiekuna(贸w) prawnego(ych) lub innej osoby sprawuj膮cej opiek臋 nad dzieckiem.

2.聽Tego rodzaju 艣rodki ochronne powinny obejmowa膰, tam gdzie jest to w艂a艣ciwe, skuteczne przedsi臋wzi臋cia w celu stworzenia program贸w socjalnych dla realizacji pomocy dziecku oraz osobom sprawuj膮cym opiek臋 nad dzieckiem, jak r贸wnie偶 innych form dzia艂a艅 prewencyjnych dla ustalania, informowania, wszczynania i prowadzenia 艣ledztwa, post臋powania, notowania wymienionych wy偶ej przypadk贸w niew艂a艣ciwego traktowania dzieci oraz tam, gdzie jest to w艂a艣ciwe – ingerencj臋 s膮du.

Art. 20.

1.聽Dziecko pozbawione czasowo lub na sta艂e swego 艣rodowiska rodzinnego lub gdy ze wzgl臋du na swoje dobro nie mo偶e pozostawa膰 w tym 艣rodowisku, b臋dzie mia艂o prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony pa艅stwa.

2.聽Pa艅stwa-Strony zgodnie ze swym prawem wewn臋trznym zapewni膮 takiemu dziecku opiek臋 zast臋pcz膮.

3.聽Tego rodzaju opieka mo偶e obejmowa膰, mi臋dzy innymi, umieszczenie w聽rodzinie zast臋pczej, Kafala w prawie islamskim,聽adopcj臋聽lub – gdy jest to niezb臋dne – umieszczenie w odpowiedniej instytucji powo艂anej do opieki nad dzie膰mi. Przy wyborze odpowiednich rozwi膮za艅 nale偶y w spos贸b w艂a艣ciwy uwzgl臋dnia膰 wskazania w zachowaniu ci膮g艂o艣ci w wychowaniu dziecka oraz jego to偶samo艣ci etnicznej, religijnej, kulturowej i j臋zykowej.

Art. 21.

Pa艅stwa-Strony uznaj膮ce i/lub dopuszczaj膮ce system adopcji zapewni膮, aby dobro dziecka by艂o celem najwy偶szym, i b臋d膮:

a)聽czuwa膰, aby adopcja dziecka odbywa艂a si臋 tylko z upowa偶nienia kompetentnych w艂adz, kt贸re b臋d膮 decydowa膰 – zgodnie z obowi膮zuj膮cym prawem i聽post臋powaniem聽oraz na podstawie wszelkich stosownych i wiarygodnych informacji – o tym, 偶e adopcja jest dopuszczalna ze wzgl臋du na sytuacj臋 dziecka w odniesieniu do rodzic贸w, krewnych i opiekun贸w prawnych, oraz – w przypadku gdy jest to wymagane – aby osoby zainteresowane 艣wiadomie wyrazi艂y zgod臋 na adopcj臋 po przeprowadzeniu z nimi niezb臋dnych konsultacji;

b)聽traktowa膰 adopcj臋 zwi膮zan膮 z przeniesieniem dziecka do innego kraju jako zast臋pczy 艣rodek opieki nad dzieckiem, je偶eli nie mo偶e by膰 ono umieszczone w rodzinie zast臋pczej lub adopcyjnej albo nie mo偶na mu zapewni膰 w 偶aden inny odpowiedni spos贸b opieki w kraju jego pochodzenia;

c)聽dba膰 o to, aby dziecko adoptowane do innego kraju mia艂o zabezpieczenie gwarancyjne i poziom 偶ycia odpowiednie do tych, kt贸re by艂yby zapewnione w przypadku adopcji krajowej;

d)聽podejmowa膰 wszelkie w艂a艣ciwe kroki dla zapewnienia, aby w przypadku adopcji do innego kraju osoby w niej zaanga偶owane nie uzyska艂y z tego powodu niestosownych korzy艣ci finansowych;

c)聽sprzyja膰 osi膮ganiu cel贸w niniejszego artyku艂u, tam gdzie jest to stosowne, przez zawieranie dwustronnych lub wielostronnych聽porozumie艅 lub um贸w, a tak偶e d膮偶y膰 w ich ramach do zapewnienia, aby umieszczenie dziecka w innym kraju odbywa艂o si臋 za po艣rednictwem kompetentnych w艂adz lub organ贸w.

Art. 22.

1.聽Pa艅stwa-Strony podejm膮 w艂a艣ciwe kroki dla zapewnienia, aby dziecko, kt贸re ubiega si臋 o status uchod藕cy b膮d藕 jest uwa偶ane za uchod藕c臋 w 艣wietle odpowiednich przepis贸w prawami臋dzynarodowego聽lub聽wewn臋trznego聽stosowanego post臋powania, w przypadku gdy wyst臋puje samo lub towarzysz膮 mu rodzice b膮d藕 inna osoba, otrzyma艂o odpowiedni膮 ochron臋 i pomoc humanitarn膮 przy korzystaniu z odpowiednich praw zawartych w niniejszej konwencji lub innych mi臋dzynarodowych aktach dotycz膮cych praw cz艂owieka oraz innych dokumentach w sprawach humanitarnych, kt贸rych wspomniane Pa艅stwa s膮 Stronami.

2.聽W tym celu Pa艅stwa-Strony zapewni膮, w stopniu, jaki uznaj膮 za w艂a艣ciwy, wsp贸艂dzia艂anie w wysi艂kach podejmowanych przez Narody Zjednoczone i inne kompetentne organizacje mi臋dzynarodowe oraz pozarz膮dowe, wsp贸艂pracuj膮ce z Narodami Zjednoczonymi, dla udzielenia ochrony i pomocy takiemu dziecku oraz odnalezienia jego rodzic贸w lub innych cz艂onk贸w rodziny dziecka uchod藕cy w celu uzyskania informacji niezb臋dnych do ponownego po艂膮czenia go z rodzin膮. W przypadkach gdy nie mo偶na odnale藕膰 rodzic贸w ani innych cz艂onk贸w rodziny, dziecko zostanie otoczone tak膮 sam膮 opiek膮, jak dziecko pozbawione stale b膮d藕 czasowo swojego otoczenia rodzinnego z jakichkolwiek przyczyn, zgodnie z postanowieniami niniejszej konwencji.

Art. 23.

1.聽Pa艅stwa-Strony uznaj膮, 偶e dziecko psychicznie lub fizycznie niepe艂nosprawne powinno mie膰 zapewnion膮 pe艂ni臋 normalnego 偶ycia w warunkach gwarantuj膮cych mu godno艣膰, umo偶liwiaj膮cych osi膮gni臋cie niezale偶no艣ci oraz u艂atwiaj膮cych aktywne uczestnictwo dziecka w 偶yciu spo艂ecze艅stwa.

2.聽Pa艅stwa-Strony uznaj膮 prawo dziecka niepe艂nosprawnego do szczeg贸lnej troski i b臋d膮 sprzyja艂y oraz zapewnia艂y, stosownie do dost臋pnych 艣rodk贸w, rozszerzanie pomocy udzielanej uprawnionym do niej dzieciom oraz osobom odpowiedzialnym za opiek臋 nad nimi. Pomoc taka b臋dzie udzielana na wniosek tych os贸b i b臋dzie stosowna do warunk贸w dziecka oraz sytuacji rodzic贸w lub innych os贸b, kt贸re si臋 nim opiekuj膮.

3.聽Uznaj膮c szczeg贸lne potrzeby dziecka niepe艂nosprawnego, pomoc, o kt贸rej mowa w ust臋pie 2 niniejszego artyku艂u, b臋dzie udzielana bezp艂atnie tam, gdzie jest to mo偶liwe, z uwzgl臋dnieniem zasob贸w finansowych rodzic贸w b膮d藕 innych os贸b opiekuj膮cych si臋 dzieckiem, i ma zapewni膰, aby niepe艂nosprawne dziecko posiada艂o skuteczny dost臋p do o艣wiaty, nauki, opieki zdrowotnej, opieki rehabilitacyjnej, przygotowania zawodowego oraz mo偶liwo艣ci rekreacyjnych, realizowany w spos贸b prowadz膮cy do osi膮gni臋cia przez dziecko jak najwy偶szego stopnia zintegrowania ze spo艂ecze艅stwem oraz osobistego rozwoju, w tym jego rozwoju kulturalnego i duchowego.

4.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 sprzyja膰, w duchu wsp贸艂pracy mi臋dzynarodowej, wymianie odpowiednich informacji w zakresie profilaktyki zdrowotnej oraz leczenia medycznego, psychologicznego i funkcjonalnego dzieci niepe艂nosprawnych, w tym rozpowszechnianiu i umo偶liwianiu dost臋pu do informacji dotycz膮cych metod rehabilitacji oraz kszta艂cenia i przygotowania zawodowego, w celu umo偶liwienia Pa艅stwom-Stronom poprawy ich mo偶liwo艣ci i kwalifikacji oraz w celu wzbogacenia ich do艣wiadcze艅 w tych dziedzinach. W zwi膮zku z tym potrzeby kraj贸w rozwijaj膮cych si臋 b臋d膮 uwzgl臋dniane w spos贸b szczeg贸lny.

Art. 24.

1.聽Pa艅stwa-Strony uznaj膮 prawo dziecka do najwy偶szego poziomu zdrowia i udogodnie艅 w zakresie leczenia chor贸b oraz rehabilitacji zdrowotnej. Pa艅stwa-Strony b臋d膮 d膮偶y艂y do zapewnienia, aby 偶adne dziecko nie by艂o pozbawione prawa dost臋pu do tego rodzaju opieki zdrowotnej.

2.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 d膮偶y艂y do pe艂nej realizacji tego prawa, a w szczeg贸lno艣ci podejm膮 niezb臋dne kroki w celu:

a)聽zmniejszenia 艣miertelno艣ci w艣r贸d noworodk贸w i dzieci;

b)聽zapewnienia udzielania koniecznej pomocy oraz opieki zdrowotnej wszystkim dzieciom, ze szczeg贸lnym uwzgl臋dnieniem rozwoju podstawowej opieki zdrowotnej;

c)聽zwalczania chor贸b i niedo偶ywienia, w tym – w ramach podstawowej opieki zdrowotnej – przez wykorzystanie mi臋dzy innymi 艂atwo dost臋pnych technik oraz przez dostarczanie odpowiednich po偶ywnych produkt贸w 偶ywno艣ciowych i wody pitnej, z uwzgl臋dnieniem niebezpiecze艅stwa oraz ryzyka zanieczyszczenia 艣rodowiska naturalnego;

d)聽zapewnienia matkom w艂a艣ciwej opieki zdrowotnej w okresie przed i po urodzeniu dziecka;

e)聽zapewnienia, aby wszystkie grupy spo艂eczne, w szczeg贸lno艣ci rodzice oraz dzieci, by艂y informowane i posiada艂y dost臋p do o艣wiaty oraz otrzymywa艂y wsparcie w korzystaniu z podstawowej wiedzy w zakresie zdrowia dziecka i karmienia, korzy艣ci z karmienia piersi膮, higieny i warunk贸w zdrowotnych otoczenia, a tak偶e zapobiegania wypadkom;

f)聽rozwoju profilaktycznej opieki zdrowotnej,聽poradnictwa dla rodzic贸w聽oraz wychowania i us艂ug w zakresie planowania rodziny.

3.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 podejmowa艂y wszelkie w艂a艣ciwe i skuteczne kroki na rzecz zniesienia tradycyjnych praktyk przynosz膮cych szkod臋 zdrowiu dziecka.

4.聽Pa艅stwa-Strony zobowi膮zuj膮 si臋 dzia艂a膰 na rzecz sprzyjania i zach臋cania do rozwoju wsp贸艂pracy mi臋dzynarodowej w celu stopniowego osi膮gania pe艂nej realizacji praw uznanych w niniejszym artykule. W zwi膮zku z tym szczeg贸lna uwaga b臋dzie zwr贸cona na potrzeby kraj贸w rozwijaj膮cych si臋.

Art. 25.

Pa艅stwa-Strony uznaj膮 prawo dziecka, umieszczonego przez kompetentne w艂adze w zak艂adzie w celach opieki, ochrony b膮d藕 leczenia w zakresie zdrowia fizycznego lub psychicznego, do okresowego przegl膮du leczenia dziecka i wszelkich innych okoliczno艣ci odnosz膮cych si臋 do jego umieszczenia w zak艂adzie.

Art. 26.

1.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 uznawa膰 prawo ka偶dego dziecka do korzystania z systemu zabezpieczenia spo艂ecznego, w tym ubezpiecze艅 socjalnych, oraz b臋d膮 podejmowa艂y niezb臋dne kroki dla osi膮gni臋cia pe艂nej realizacji tego prawa zgodnie z ich prawem wewn臋trznym.

2.聽Tam gdzie jest to mo偶liwe, powy偶sze 艣wiadczenia powinny by膰 zabezpieczone z uwzgl臋dnieniem zasob贸w i warunk贸w 偶ycia dziecka oraz os贸b odpowiedzialnych za jego utrzymanie, jak r贸wnie偶 wszelkich innych okoliczno艣ci, odnosz膮cych si臋 do stosowania realizacji 艣wiadcze艅 wnioskowanych przez dziecko lub w jego imieniu.

Art. 27.

1.聽Pa艅stwa-Strony uznaj膮 prawo ka偶dego dziecka do poziomu 偶ycia odpowiadaj膮cego jego rozwojowi fizycznemu, psychicznemu, duchowemu, moralnemu i spo艂ecznemu.

2.聽Rodzice (rodzic) lub inne osoby odpowiedzialne za dziecko ponosz膮 g艂贸wn膮 odpowiedzialno艣膰 za zabezpieczenie w ramach swych mo偶liwo艣ci, tak偶e finansowych, warunk贸w 偶ycia niezb臋dnych do rozwoju dziecka.

3.聽Pa艅stwa-Strony, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych 艣rodk贸w, b臋d膮 podejmowa艂y w艂a艣ciwe kroki dla wspomagania rodzic贸w lub innych os贸b odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz b臋d膮 udziela艂y, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych program贸w pomocy, szczeg贸lnie w zakresie 偶ywno艣ci, odzie偶y i mieszka艅.

4.聽Pa艅stwa-Strony podejm膮 wszelkie w艂a艣ciwe kroki dla zapewnienia 艂o偶enia na utrzymanie dziecka ze strony rodzic贸w lub innych os贸b ponosz膮cych odpowiedzialno艣膰 finansow膮 za dziecko, zar贸wno na terenie Pa艅stwa-Strony, jak i za granic膮. W szczeg贸lnych przypadkach, gdy osoba ponosz膮ca odpowiedzialno艣膰 finansow膮 za dziecko mieszka w pa艅stwie innym ni偶 dziecko, Pa艅stwa-Strony b臋d膮 d膮偶y艂y do przyst膮pienia do um贸w mi臋dzynarodowych lub do zawarcia takich um贸w, jak r贸wnie偶 do zawierania odpowiednich porozumie艅.

Art. 28.

1.聽Pa艅stwa-Strony uznaj膮 prawo dziecka do nauki i w celu stopniowego realizowania tego prawa na zasadzie r贸wnych szans, w szczeg贸lno艣ci:

a)聽uczyni膮 nauczanie podstawowe obowi膮zkowym i bezp艂atnym dla wszystkich;

b)聽b臋d膮 popiera膰 rozw贸j r贸偶norodnych form szkolnictwa 艣redniego, zar贸wno og贸lnokszta艂c膮cego, jak i zawodowego, uczyni膮 je dost臋pnymi dla ka偶dego dziecka oraz podejm膮 odpowiednie kroki, takie jak wprowadzenie bezp艂atnego nauczania oraz udzielanie w razie potrzeby pomocy finansowej;

c)聽za pomoc膮 wszelkich w艂a艣ciwych 艣rodk贸w uczyni膮 szkolnictwo wy偶sze dost臋pnym dla wszystkich na zasadzie zdolno艣ci;

d)聽udost臋pni膮 wszystkim dzieciom informacje i poradnictwo szkolne i zawodowe;

e)聽podejm膮 kroki na rzecz zapewnienia regularnego ucz臋szczania do szk贸艂 oraz zmniejszenie wska藕nika porzucania nauki.

2.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 podejmowa艂y wszelkie w艂a艣ciwe 艣rodki zapewniaj膮ce, aby dyscyplina szkolna by艂a stosowana w spos贸b zgodny z ludzk膮 godno艣ci膮 dziecka i niniejsz膮 konwencj膮.

3.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 popiera艂y i rozwija艂y mi臋dzynarodow膮 wsp贸艂prac臋 w dziedzinie o艣wiaty, w szczeg贸lno艣ci w celu przyczyniania si臋 do zlikwidowania ignorancji i analfabetyzmu na 艣wiecie oraz u艂atwienia dost臋pu do wiedzy naukowo-technicznej i nowoczesnych metod nauczania. W tym zakresie nale偶y w szczeg贸lno艣ci uwzgl臋dnia膰 potrzeby kraj贸w rozwijaj膮cych si臋.

Art. 29.

1.聽Pa艅stwa-Strony s膮 zgodne, 偶e nauka dziecka b臋dzie ukierunkowana na:

a)聽rozwijanie w jak najpe艂niejszym zakresie osobowo艣ci, talent贸w oraz zdolno艣ci umys艂owych i fizycznych dziecka;

b)聽rozwijanie w dziecku szacunku dla praw cz艂owieka i podstawowych swob贸d oraz dla zasad zawartych w聽Karcie Narod贸w Zjednoczonych;

c)聽rozwijanie w dziecku szacunku dla jego rodzic贸w, jego to偶samo艣ci kulturowej, j臋zyka i warto艣ci, dla warto艣ci narodowych kraju, w kt贸rym mieszka dziecko, kraju, z kt贸rego dziecko pochodzi, jak i dla innych kultur;

d)聽przygotowanie dziecka do odpowiedniego 偶ycia w wolnym spo艂ecze艅stwie, w duchu zrozumienia, pokoju, tolerancji, r贸wno艣ci p艂ci oraz przyja藕ni pomi臋dzy wszystkimi narodami, grupami etnicznymi, narodowymi i religijnymi oraz osobami rdzennego pochodzenia;

e)聽rozwijanie w dziecku poszanowania 艣rodowiska naturalnego.

2.聽呕adne postanowienie niniejszego artyku艂u lub artyku艂u 28 nie mo偶e by膰 interpretowane w spos贸b naruszaj膮cy wolno艣膰 os贸b fizycznych lub cia艂 zbiorowych do zak艂adania i prowadzenia instytucji o艣wiatowych, z zastrze偶eniem przestrzegania zasad wyra偶onych w ust臋pie 1 niniejszego artyku艂u oraz wymog贸w, aby kszta艂cenie w tego typu instytucjach odpowiada艂o minimalnym standardom, kt贸re okre艣li dane pa艅stwo.

Art. 30.

W tych pa艅stwach, w kt贸rych istniej膮 mniejszo艣ci etniczne, religijne lub j臋zykowe b膮d藕 osoby pochodzenia rdzennego, dziecku nale偶膮cemu do takiej mniejszo艣ci lub dziecku pochodzenia rdzennego nie mo偶na odm贸wi膰 prawa do posiadania i korzystania z w艂asnej kultury, do wyznawania i praktykowania swojej religii lub do u偶ywania w艂asnego j臋zyka, 艂膮cznie z innymi cz艂onkami jego grupy.

Art. 31.

1.聽Pa艅stwa-Strony uznaj膮 prawo dziecka do wypoczynku i czasu wolnego, do uczestniczenia w zabawach i zaj臋ciach rekreacyjnych, stosownych do wieku dziecka, oraz do nieskr臋powanego uczestniczenia w 偶yciu kulturalnym i artystycznym.

2.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 przestrzega艂y oraz popiera艂y prawo dziecka do wszechstronnego uczestnictwa w 偶yciu kulturalnym i artystycznym oraz b臋d膮 sprzyja艂y tworzeniu w艂a艣ciwych i r贸wnych sposobno艣ci dla dzia艂alno艣ci kulturalnej, artystycznej, rekreacyjnej oraz w zakresie wykorzystania czasu wolnego.

Art. 32.

1.聽Pa艅stwa-Strony uznaj膮 prawo dziecka do ochrony przed wyzyskiem ekonomicznym, przed wykonywaniem pracy, kt贸ra mo偶e by膰 niebezpieczna lub te偶 mo偶e kolidowa膰 z kszta艂ceniem dziecka, b膮d藕 mo偶e by膰 szkodliwa dla zdrowia dziecka lub jego rozwoju fizycznego, umys艂owego, duchowego, moralnego lub spo艂ecznego.

2.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 podejmowa艂y kroki ustawodawcze, administracyjne, socjalne oraz 艣rodki w dziedzinie o艣wiaty dla zapewniania realizacji postanowie艅 niniejszego artyku艂u. W tym celu, maj膮c na uwadze odno艣ne postanowienia innych dokument贸w mi臋dzynarodowych, Pa艅stwa-Strony w szczeg贸lno艣ci:

a)聽ustanowi膮聽minimalny poziom聽lub poziomy wiekowe dla ubiegania si臋 o podj臋cie pracy;

b)聽ustanowi膮聽w艂a艣ciwe przepisy聽odno艣nie do wymiaru czasowego oraz warunk贸w zatrudnienia;

c)聽ustanowi膮 odpowiednie聽kary聽lub inne sankcje dla zapewnienia skutecznego stosowania niniejszego artyku艂u.

Art. 33.

Pa艅stwa-Strony b臋d膮 podejmowa艂y wszelkie odpowiednie kroki, w tym 艣rodki聽ustawodawcze, administracyjne, socjalne oraz 艣rodki w dziedzinie o艣wiaty, w celu zapewnienia ochrony dzieci przed nielegalnym u偶ywaniem 艣rodk贸w narkotycznych i substancji psychotropowych, zgodnie z ich zdefiniowaniem w odpowiednich umowach mi臋dzynarodowych, oraz w celu zapobiegania wykorzystywaniu dzieci do nielegalnej produkcji tego typu substancji i handlu nimi.

Art. 34.

Pa艅stwa-Strony zobowi膮zuj膮 si臋 do ochrony dzieci przed wszelkimi formami wyzysku seksualnego i nadu偶y膰 seksualnych. Dla osi膮gni臋cia tych cel贸w Pa艅stwa-Strony podejm膮 w szczeg贸lno艣ci wszelkie w艂a艣ciwe kroki o zasi臋gu krajowym, dwustronnym oraz wielostronnym dla przeciwdzia艂ania:

a)聽nak艂anianiu lub zmuszaniu dziecka do jakichkolwiek nielegalnych dzia艂a艅 seksualnych;

b)聽wykorzystywaniu dzieci do prostytucji lub innych nielegalnych praktyk seksualnych;

c)聽wykorzystywaniu dzieci w pornograficznych przedstawieniach i materia艂ach.

Art. 35.

Pa艅stwa-Strony b臋d膮 podejmowa艂y wszelkie kroki o zasi臋gu krajowym, dwustronnym oraz wielostronnym dla przeciwdzia艂ania uprowadzeniom, sprzeda偶y b膮d藕 handlowi dzie膰mi, dokonywanych dla jakichkolwiek cel贸w i w jakiejkolwiek formie.

Art. 36.

Pa艅stwa-Strony b臋d膮 broni膰 dziecko przed wszelkimi innymi formami wyzysku, w jakimkolwiek aspekcie naruszaj膮cym dobro dziecka.

Art. 37.

Pa艅stwa-Strony zapewni膮, aby:

a)聽偶adne dziecko nie podlega艂o torturowaniu b膮d藕 okrutnemu, nieludzkiemu czy poni偶aj膮cemu traktowaniu lub karaniu. Ani kara 艣mierci, ani聽kara do偶ywotniego wi臋zienia聽bez mo偶liwo艣ci wcze艣niejszego zwolnienia nie mo偶e by膰 orzeczona wobec osoby poni偶ej osiemnastu lat za pope艂nione przez ni膮 przest臋pstwa;

b)聽偶adne dziecko nie zosta艂o pozbawione wolno艣ci w spos贸b bezprawny lub arbitralny. Aresztowanie, zatrzymanie lub uwi臋zienie dziecka powinno by膰 zgodne z prawem i mo偶e by膰 zastosowane jedynie jako 艣rodek ostateczny i na mo偶liwie najkr贸tszy czas;

c)聽ka偶de dziecko pozbawione wolno艣ci by艂o traktowane humanitarnie i z poszanowaniem wrodzonej godno艣ci jednostki ludzkiej, w spos贸b uwzgl臋dniaj膮cy potrzeby osoby w danym wieku. W szczeg贸lno艣ci ka偶de dziecko pozbawione wolno艣ci zostanie odseparowane od os贸b doros艂ych, je艣li tylko rozwi膮zanie odwrotnie nie b臋dzie uznane za zgodne z najwy偶szym dobrem dziecka, oraz b臋dzie mia艂o prawo utrzymywa膰 kontakty ze swoj膮 rodzin膮 poprzez korespondencj臋 i wizyty, z wy艂膮czeniem sytuacji wyj膮tkowych;

d)聽ka偶de dziecko pozbawione wolno艣ci mia艂o prawo do uzyskania niezw艂ocznego dost臋pu do prawnej lub innej odpowiedniej pomocy, jak r贸wnie偶 prawo do kwestionowania legalno艣ci pozbawienia go wolno艣ci przed s膮dem lub inn膮 kompetentn膮, niezawis艂膮 i bezstronn膮 w艂adz膮 oraz domagania si臋 uzyskania szybkiej decyzji w tej sprawie.

Art. 38.

1.聽Pa艅stwa-Strony zobowi膮zuj膮 si臋 respektowa膰 i nakaza膰 respektowanie norm mi臋dzynarodowego prawa humanitarnego maj膮cych zastosowanie do nich w przypadku konfliktu zbrojnego i odnosz膮cych si臋 do dzieci.

2.聽Pa艅stwa-Strony podejm膮 wszelkie mo偶liwe kroki dla zapewnienia, aby osoby, kt贸re nie osi膮gn臋艂y wieku pi臋tnastu lat, nie bra艂y bezpo艣redniego udzia艂u w dzia艂aniach zbrojnych.

3.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 powstrzymywa艂y si臋 przed聽rekrutowaniem聽do swoich si艂 zbrojnych jakiejkolwiek osoby, kt贸ra nie osi膮gn臋艂a wieku pi臋tnastu lat. Przeprowadzaj膮c rekrutacj臋 spo艣r贸d os贸b, kt贸re osi膮gn臋艂y wiek pi臋tnastu lat, lecz nie osi膮gn臋艂y jeszcze osiemnastu lat, Pa艅stwa-Strony b臋d膮 stara艂y si臋 bra膰 pod uwag臋 w pierwszej kolejno艣ci osoby starsze wiekiem.

4.聽Zgodnie ze swoimi zobowi膮zaniami, wynikaj膮cymi z mi臋dzynarodowego prawa humanitarnego do ochrony ludno艣ci cywilnej w konfliktach zbrojnych, Pa艅stwa-Strony b臋d膮 stosowa艂y wszelkie mo偶liwe do realizacji 艣rodki dla zapewnienia ochrony i opieki nad dzie膰mi dotkni臋tymi przez konflikt zbrojny.

Art. 39.

Pa艅stwa-Strony b臋d膮 podejmowa艂y wszelkie w艂a艣ciwe kroki dla u艂atwienia przebiegu rehabilitacji fizycznej i psychicznej oraz reintegracji spo艂ecznej dziecka, kt贸re pad艂o ofiar膮 jakiejkolwiek formy zaniedbania, wyzysku lub wykorzystania, torturowania lub jakiejkolwiek innej formy okrutnego, nieludzkiego czy poni偶aj膮cego traktowania albo karania b膮d藕 konfliktu zbrojnego. Taka rehabilitacja czy reintegracja przebiega膰 b臋dzie w 艣rodowisku, kt贸re sprzyja zdrowiu, zapewnieniu w艂asnego szacunku i godno艣ci dziecka.

Art. 40.

1.聽Pa艅stwa-Strony uznaj膮 prawo ka偶dego dziecka podejrzanego, oskar偶onego b膮d藕 uznanego winnym pogwa艂cenia prawa karnego do traktowania w spos贸b sprzyjaj膮cy poczuciu godno艣ci i warto艣ci dziecka, kt贸re umacnia w nim poszanowanie podstawowych praw i wolno艣ci innych os贸b oraz uwzgl臋dnia wiek dziecka i celowo艣膰 sprzyjania jego reintegracji dla podj臋cia przez nie konstruktywnej roli w spo艂ecze艅stwie.

2.聽W tym celu, a tak偶e uwzgl臋dniaj膮c odpowiednie postanowienia dokument贸w mi臋dzynarodowych, Pa艅stwa-Strony zapewni膮 w szczeg贸lno艣ci:

a)聽aby 偶adne dziecko nie by艂o podejrzane, oskar偶ane b膮d藕 uznawane winnym pogwa艂cenia prawa karnego poprzez dzia艂anie lub zaniechanie, kt贸re nie by艂o zabronione przez prawo wewn臋trzne b膮d藕 mi臋dzynarodowe w momencie jego dokonania;

b)聽ka偶demu dziecku, kt贸re podejrzewa si臋, oskar偶a lub uznaje winnym pogwa艂cenia prawa karnego, przynajmniej nast臋puj膮ce gwarancje:

i)聽przyznanie domniemania niewinno艣ci do chwili udowodnienia winy zgodnie z prawem;

ii)聽niezw艂oczne bezpo艣rednie poinformowanie go o stawianych mu zarzutach lub, w odpowiednich przypadkach, za po艣rednictwem jego rodzic贸w albo opiekuna prawnego oraz zapewnieniu prawnej lub innej pomocy w przygotowaniu i prezentowaniu jego obrony;

iii)聽rozpatrzenie sprawy bez zw艂oki i przez niezawis艂膮 i bezstronn膮 w艂adz臋 b膮d藕 organ s膮dowy w uczciwym procesie, przeprowadzonym zgodnie z prawem, zabezpieczeniem prawnej lub innej w艂a艣ciwej pomocy oraz w obecno艣ci jego rodzic贸w lub opiekun贸w prawnych, je艣li tylko nie b臋dzie to uwa偶ane za niezgodne z najwy偶szym interesem dziecka z uwagi na jego wiek lub sytuacj臋;

iv)聽niestosowania przymusu do sk艂adania zezna艅 lub przyznania si臋 do winy; przes艂uchiwanie 艣wiadk贸w ze strony przeciwnej i r贸wnoprawne uczestniczenie w przes艂uchiwaniu 艣wiadk贸w w jego imieniu;

v)聽w przypadku uznania winnym pogwa艂cenia prawa karnego, posiadanie prawa odwo艂ania si臋 od tego orzeczenia oraz innych zwi膮zanych z nim 艣rodk贸w do wy偶szej, kompetentnej, niezawis艂ej i bezstronnej w艂adzy lub organu s膮dowego, zgodnie z prawem;

vi)聽zapewnienie bezp艂atnej pomocy t艂umacza, je艣li dziecko nie rozumie b膮d藕 nie m贸wi w danym j臋zyku;

vii)聽pe艂ne poszanowanie spraw z zakresu 偶ycia osobistego we wszystkich etapach procesowych.

3.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 sprzyja艂y tworzeniu praw,聽procedur organ贸w聽oraz instytucji odnosz膮cych si臋 specjalnie do dzieci podejrzanych, oskar偶onych b膮d藕 uznawanych winnymi pogwa艂cenia prawa karnego, a w szczeg贸lno艣ci:

a)聽ustanowienia minimalnej granicy wieku, poni偶ej kt贸rej dzieci b臋d膮 posiada艂y domniemanie niezdolno艣ci do naruszenia prawa karnego;

b)聽w przypadku gdy jest to w艂a艣ciwe i celowe, stosowaniu innych 艣rodk贸w post臋powania z takimi dzie膰mi, bez uciekania si臋 do post臋powania s膮dowego, pod warunkiem pe艂nego poszanowania praw cz艂owieka i gwarancji prawnych.

4.聽R贸偶norodno艣膰 przedsi臋wzi臋膰, takich jak opieka, poradnictwo, nadz贸r, probacja, umieszczenie wrodzinie zast臋pczej, programy edukacyjne i szkolenia zawodowego, oraz inne rozwi膮zania alternatywne do opieki instytucjonalnej b臋d膮 dost臋pne dla zapewnienia w艂a艣ciwego post臋powania z dzie膰mi, w spos贸b w艂a艣ciwy dla ich dobra, a tak偶e proporcjonalny zar贸wno w stosunku do okoliczno艣ci, jak i do pope艂nionego wykroczenia.

Art. 41.

Niniejsza konwencja w 偶aden spos贸b nie narusza postanowie艅, kt贸re w wi臋kszym stopniu sprzyjaj膮 realizacji praw dziecka i kt贸re mog膮 by膰 zawarte w:

a)聽prawie Pa艅stwa-Strony lub

b)聽prawie mi臋dzynarodowym obowi膮zuj膮cym to Pa艅stwo.

CZ臉艢膯 II

Art. 42.

Pa艅stwa-Strony zobowi膮zuj膮 si臋 do szerzenia informacji o zasadach i postanowieniach niniejszej konwencji zar贸wno w艣r贸d doros艂ych, jak i dzieci, wykorzystuj膮c do tego celu b臋d膮ce w ich dyspozycji 艣rodki.

Art. 43.

1.聽W celu badania post臋p贸w dokonywanych przez Pa艅stwa-Strony w realizacji zobowi膮za艅 przewidzianych w niniejszej konwencji ustanawia si臋 Komitet Praw Dziecka, kt贸ry b臋dzie wykonywa艂 wskazane ni偶ej funkcje.

2.(1) Komitet b臋dzie sk艂ada艂 si臋 z osiemnastu ekspert贸w, reprezentuj膮cych wysoki poziom moralny i posiadaj膮cych uznane kompetencje w dziedzinie, kt贸rej dotyczy niniejsza konwencja. Cz艂onkowie Komitetu b臋d膮 wybierani przez Pa艅stwa-Strony spo艣r贸d ich聽obywateli聽i b臋d膮 wyst臋powali osobi艣cie, z uwzgl臋dnieniem sprawiedliwego podzia艂u geograficznego oraz zasadniczych system贸w prawnych.

3.聽Cz艂onkowie Komitetu b臋d膮 wybierani w tajnym g艂osowaniu z listy os贸b wyznaczonych przez Pa艅stwa-Strony. Ka偶de Pa艅stwo mo偶e wyznaczy膰 jedn膮 osob臋 spo艣r贸d swoich obywateli.

4.聽Wst臋pne wybory do Komitetu odb臋d膮 si臋 nie p贸藕niej ni偶 po up艂ywie sze艣ciu miesi臋cy od daty wej艣cia w 偶ycie(2) niniejszej konwencji, a nast臋pnie co dwa lata. Co najmniej na cztery miesi膮ce przed terminem ka偶dych wybor贸w聽Sekretarz Generalny Narod贸w Zjednoczonych聽wystosuje list do Pa艅stw-Stron, prosz膮c je o podanie nazwisk wyznaczonych przez nie os贸b w ci膮gu dw贸ch miesi臋cy. Sekretarz Generalny przygotuje nast臋pnie list臋 wszystkich os贸b w ten spos贸b wyznaczonych, u艂o偶on膮 w porz膮dku alfabetycznym, ze wskazaniem pa艅stwa, przez kt贸re zostali wyznaczeni, i przed艂o偶y j膮 Pa艅stwom-Stronom niniejszej konwencji.

5.聽Wybory b臋d膮 si臋 odbywa艂y na spotkaniach Pa艅stw-Stron, zwo艂anych przez Sekretarza Generalnego w siedzibie Narod贸w Zjednoczonych. Na tych spotkaniach, na kt贸rych quorum b臋dzie stanowi艂o dwie trzecie Pa艅stw-Stron, osoby, kt贸re otrzymaj膮 najwi臋ksz膮 liczb臋 g艂os贸w oraz absolutn膮 wi臋kszo艣膰 g艂os贸w obecnych i bior膮cych udzia艂 w g艂osowaniu przedstawicieli Pa艅stw-Stron, zostan膮 wybrane na cz艂onk贸w Komitetu.

6.聽Cz艂onkowie Komitetu wybierani b臋d膮 na okres czterech lat. B臋d膮 oni mogli zosta膰 wybrani ponownie, je艣li zn贸w zostan膮 wyznaczeni. Kadencja pi臋ciu spo艣r贸d cz艂onk贸w wybranych w pierwszych wyborach wyga艣nie po up艂ywie dw贸ch lat; niezw艂ocznie po pierwszych wyborach nazwiska owych pi臋ciu cz艂onk贸w zostan膮 wybrane drog膮 losowania przez przewodnicz膮cego spotkania.

7.聽W przypadku 艣mierci cz艂onka Komitetu, jego rezygnacji lub jego o艣wiadczenia, 偶e z jakiegokolwiek innego powodu nie mo偶e wype艂nia膰 obowi膮zk贸w cz艂onka Komitetu, Pa艅stwo-Strona, kt贸re wyznaczy艂o danego cz艂onka, wyznaczy za zgod膮 Komitetu innego eksperta spo艣r贸d swoich obywateli na okres pozosta艂y do ko艅ca kadencji.

8.聽Komitet ustanowi swoje w艂asne zasady procedury.

9.聽Komitet wybiera swych funkcjonariuszy na okres dw贸ch lat.

10.聽Posiedzenia Komitetu b臋d膮 odbywa艂y si臋 zwykle w siedzibie Narod贸w Zjednoczonych lub w innym dogodnym miejscu okre艣lonym przez Komitet. Komitet b臋dzie odbywa艂 posiedzenia zasadniczo corocznie. Czas trwania posiedze艅 Komitetu b臋dzie okre艣lony oraz poddawany weryfikacji, gdy zajdzie taka potrzeba, na spotkaniu Pa艅stw-Stron niniejszej konwencji, za zgod膮 Zgromadzenia Og贸lnego.

11.聽Sekretarz Generalny Narod贸w Zjednoczonych zapewni niezb臋dny personel oraz warunki do skutecznego wype艂niania przez Komitet funkcji na艂o偶onych przez niniejsz膮 konwencj臋.

12.聽Za zgod膮 Zgromadzenia Og贸lnego cz艂onkowie Komitetu utworzonego na mocy niniejszej konwencji otrzymywa膰 b臋d膮 honoraria z funduszy Narod贸w Zjednoczonych na okres i na warunkach okre艣lanych przez Zgromadzenie.

Art. 44.

1.聽Pa艅stwa-Strony zobowi膮zuj膮 si臋 do przedk艂adania Komitetowi za po艣rednictwem聽Sekretarza Generalnego Narod贸w Zjednoczonych聽sprawozda艅 odno艣nie do 艣rodk贸w stosowanych przez nie do realizacji praw zawartych w konwencji oraz post臋p贸w w korzystaniu z tych praw:

a)聽w ci膮gu dw贸ch lat po wej艣ciu w 偶ycie(3) konwencji dla danego pa艅stwa;

b)聽nast臋pnie co pi臋膰 lat.

2.聽Sprawozdania przedk艂adane na mocy niniejszego artyku艂u wskazywa膰 b臋d膮 na czynniki oraz na ewentualne trudno艣ci wp艂ywaj膮ce na stopie艅 wype艂nienia zobowi膮za艅 wynikaj膮cych z niniejszej konwencji. Sprawozdania b臋d膮 zawiera艂y tak偶e odpowiednie informacje zapewniaj膮ce Komitetowi pe艂n膮 wiedz臋 na temat wprowadzenia w 偶ycie postanowie艅 konwencji w danym kraju.

3.聽Pa艅stwo-Strona, kt贸re przed艂o偶y艂o Komitetowi wszechstronne sprawozdanie pierwotne, nie musi ju偶 w swoich nast臋pnych sprawozdaniach, przedk艂adanych zgodnie z ust臋pem 1 pkt b), powtarza膰 podstawowych informacji, kt贸re podane by艂y uprzednio.

4.聽Komitet mo偶e za偶膮da膰 od Pa艅stw-Stron dalszych informacji odnosz膮cych si臋 do wprowadzenia w 偶ycie konwencji.

5.聽Komitet b臋dzie przedk艂ada艂聽Zgromadzeniu Og贸lnemu Narod贸w Zjednoczonych聽za po艣rednictwem Rady Gospodarczo-Spo艂ecznej, co dwa lata, sprawozdania ze swojej dzia艂alno艣ci.

6.聽Pa艅stwa-Strony b臋d膮 szeroko udost臋pnia艂y opinii publicznej swych kraj贸w te sprawozdania.

Art. 45.

Dla u艂atwienia skutecznego wprowadzenia w 偶ycie niniejszej konwencji oraz stworzenia korzystnych warunk贸w do wsp贸艂pracy mi臋dzynarodowej w dziedzinie, kt贸rej ona dotyczy:

a)聽agencje wyspecjalizowane, Fundusz Narod贸w Zjednoczonych na rzecz Dzieci oraz inne organy Narod贸w Zjednoczonych b臋d膮 uprawnione do uczestniczenia poprzez swoich przedstawicieli przy omawianiu wprowadzania w 偶ycie tych postanowie艅 niniejszej konwencji, kt贸re wchodz膮 w zakres ich kompetencji. Komitet mo偶e poprosi膰 agencje wyspecjalizowane, Fundusz Narod贸w Zjednoczonych na rzecz Dzieci i inne kompetentne organy, je艣li uzna to za stosowne, o udzielenie specjalistycznych porad odno艣nie do wprowadzania w 偶ycie konwencji w kwestiach wchodz膮cych w zakres ich kompetencji. Komitet mo偶e poprosi膰 agencje wyspecjalizowane, Fundusz Narod贸w Zjednoczonych na rzecz Dzieci i inne organy Narod贸w Zjednoczonych o przed艂o偶enie sprawozda艅 dotycz膮cych wprowadzenia w 偶ycie konwencji w tych dziedzinach, kt贸re wchodz膮 w zakres ich dzia艂alno艣ci;

b)聽Komitet b臋dzie przekazywa艂, je艣li uzna to za stosowne, agencjom wyspecjalizowanym, Funduszowi Narod贸w Zjednoczonych na rzecz Dzieci i innym w艂a艣ciwym organom wszelkie sprawozdania Pa艅stw-Stron, zawieraj膮ce pro艣b臋 lub wskazuj膮ce na potrzeb臋 w zakresie doradztwa technicznego b膮d藕 pomocy, 艂膮cznie z ewentualnymi uwagami i sugestiami Komitetu odno艣nie do owych pr贸艣b lub wskaza艅;

c)聽Komitet mo偶e zaleci膰 Zgromadzeniu Og贸lnemu zwr贸cenie si臋 do Sekretarza Generalnego o zainicjowanie w jego imieniu bada艅 konkretnych problem贸w odnosz膮cych si臋 do praw dziecka;

d)聽Komitet mo偶e czyni膰 sugestie i og贸lne zalecenia w oparciu o otrzymane informacje, zgodnie z artyku艂em 44 i 45 niniejszej konwencji. Sugestie te i og贸lne zalecenia b臋d膮 przekazywane zainteresowanemu Pa艅stwu-Stronie i podawane do wiadomo艣ci Zgromadzenia Og贸lnego, 艂膮cznie z ewentualnymi uwagami Pa艅stw-Stron.

CZ臉艢膯 III

Art. 46.

Niniejsza konwencja b臋dzie otwarta do podpisania przez wszystkie pa艅stwa.

Art. 47.

Niniejsza konwencja podlega ratyfikacji. Dokumenty ratyfikacyjne sk艂adane b臋d膮 u聽Sekretarza Generalnego Narod贸w Zjednoczonych.

Art. 48.

Ka偶de pa艅stwo b臋dzie mog艂o przyst膮pi膰 do niniejszej konwencji. Dokumenty przyst膮pienia b臋d膮 sk艂adane u Sekretarza Generalnego Narod贸w Zjednoczonych.

Art. 49.

1.聽Niniejsza konwencja wejdzie w 偶ycie(4) trzydziestego dnia, licz膮c od daty z艂o偶enia u Sekretarza Generalnego Narod贸w Zjednoczonych dwudziestego dokumentu ratyfikacyjnego lub przyst膮pienia.

2.聽W stosunku do ka偶dego Pa艅stwa, kt贸re dokona ratyfikacji lub przyst膮pienia do konwencji, po z艂o偶eniu dwudziestego dokumentu ratyfikacyjnego lub przyst膮pienia, konwencja wejdzie w 偶ycie(5) trzydziestego dnia, licz膮c od daty z艂o偶enia przez dane Pa艅stwo swojego dokumentu ratyfikacyjnego lub przyst膮pienia.

Art. 50.

1.聽Ka偶de Pa艅stwo-Strona mo偶e zaproponowa膰 poprawk臋 i wnie艣膰 j膮 do Sekretarza Generalnego Narod贸w Zjednoczonych. Sekretarz Generalny zakomunikuje nast臋pnie o zaproponowanej poprawce Pa艅stwom-Stronom, 艂膮cznie z wnioskiem o wskazanie, czy s膮 one za zwo艂aniem konferencji Pa艅stw-Stron, maj膮cej na celu rozwa偶enie i przeprowadzenie g艂osowania nad propozycj膮. W przypadku gdy w ci膮gu czterech miesi臋cy od daty takiego powiadomienia co najmniej jedna trzecia Pa艅stw-Stron wypowie si臋 za zwo艂aniem takiej konferencji, Sekretarz Generalny zwo艂a tak膮 konferencj臋 pod auspicjami Narod贸w Zjednoczonych. Ka偶da poprawka przyj臋ta wi臋kszo艣ci膮 g艂os贸w Pa艅stw-Stron obecnych i bior膮cych udzia艂 w g艂osowaniu podlega膰 b臋dzie zatwierdzeniu przez Zgromadzenie Og贸lne Narod贸w Zjednoczonych.

2.聽Poprawka przyj臋ta w spos贸b zgodny z ust臋pem 1 niniejszego artyku艂u wchodzi w 偶ycie po zatwierdzeniu przez Zgromadzenie Og贸lne Narod贸w Zjednoczonych i przyj臋ciu wi臋kszo艣ci膮 dw贸ch trzecich Pa艅stw-Stron.

3.聽Poprawka, po wej艣ciu w 偶ycie, b臋dzie mia艂a moc wi膮偶膮c膮 dla tych Pa艅stw-Stron, kt贸re si臋 za ni膮 opowiedzia艂y; pozosta艂e Pa艅stwa-Strony natomiast obowi膮zuj膮 nadal postanowienia konwencji oraz wszelkie wcze艣niejsze poprawki, je艣li zosta艂y one przez te Pa艅stwa przyj臋te.

Art. 51.

1.聽Sekretarz Generalny Narod贸w Zjednoczonych b臋dzie przyjmowa膰 oraz rozsy艂a膰 do wszystkich Pa艅stw-Stron teksty zastrze偶e艅 dokonanych przez Pa艅stwa podczas ratyfikacji lub przyst膮pienia.

2.聽Nie b臋dzie dopuszczalne zastrze偶enie pozostaj膮ce w sprzeczno艣ci z przedmiotem i celem niniejszej konwencji.

3.聽Zastrze偶enie mo偶e zosta膰 wycofane w dowolnym czasie w drodze notyfikacji tego faktu, z艂o偶onej na r臋ce Sekretarza Generalnego Narod贸w Zjednoczonych, kt贸ry nast臋pnie powiadomi o tym wszystkie Pa艅stwa-Strony konwencji. Taka notyfikacja odniesie skutek w dniu otrzymania jej przez Sekretarza Generalnego.

Art. 52.

Pa艅stwo-Strona mo偶e wypowiedzie膰 konwencj臋 w drodze pisemnej notyfikacji z艂o偶onej na r臋ce Sekretarza Generalnego Narod贸w Zjednoczonych. Wypowiedzenie nabiera mocy po up艂ywie jednego roku od daty przyj臋cia notyfikacji przez Sekretarza Generalnego.

Art. 53.

Depozytariuszem niniejszej konwencji jest Sekretarz Generalny Narod贸w Zjednoczonych.

Art. 54.

Orygina艂 niniejszej konwencji, kt贸rego teksty sporz膮dzone w j臋zykach angielskim, arabskim, chi艅skim, francuskim, hiszpa艅skim oraz rosyjskim s膮 jednakowo autentyczne, zostanie zdeponowany u Sekretarza Generalnego Narod贸w Zjednoczonych.

Na dow贸d czego ni偶ej podpisani pe艂nomocnicy, w nale偶yty spos贸b upe艂nomocnieni przez swe Rz膮dy, z艂o偶yli podpisy pod niniejsz膮 konwencj膮.

Po zaznajomieniu si臋 z powy偶sz膮 konwencj膮 w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej o艣wiadczam, 偶e:

– zosta艂a ona uznana za s艂uszn膮 w ca艂o艣ci,

– jest ona przyj臋ta, ratyfikowana i potwierdzona, z zastrze偶eniami wskazanymi w za艂膮czniku do niniejszego aktu,

– b臋dzie ona niezmiennie zachowywana.

Na dow贸d czego wydany zosta艂 akt niniejszy, opatrzony piecz臋ci膮 Rzeczypospolitej Polskiej.

Dano w Warszawie dnia 30 kwietnia 1991 r.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: L. Wa艂臋sa

L. S.

Minister Spraw Zagranicznych: K. Skubiszewski

Za艂膮cznik

Zastrze偶enia:

Ratyfikuj膮c Konwencj臋 o prawach dziecka, przyj臋t膮 przez Zgromadzenie Og贸lne Narod贸w Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., Rzeczpospolita Polska w oparciu o postanowieniaartyku艂u 51 ust臋p 1聽tej konwencji zg艂asza nast臋puj膮ce zastrze偶enia:

– W odniesieniu do聽artyku艂u 7聽konwencji: Rzeczpospolita Polska zastrzega, 偶e prawo dziecka przysposobionego do poznania rodzic贸w naturalnych b臋dzie podlega艂o ograniczeniu poprzez obowi膮zywanie rozwi膮za艅 prawnych umo偶liwiaj膮cych przysposabiaj膮cym zachowanie tajemnicy pochodzenia dziecka.

– O granicy wieku, od kt贸rej dopuszczalne jest powo艂ywanie do s艂u偶by wojskowej lub podobnej oraz uczestnictwo w dzia艂aniach zbrojnych, rozstrzyga prawo Rzeczypospolitej Polskiej. Granica ta nie mo偶e by膰 ni偶sza ni偶 przewidziana w聽artykule 38聽konwencji.

Deklaracje:

– Rzeczpospolita Polska uwa偶a, 偶e wykonania przez dziecko jego praw okre艣lonych w konwencji, w szczeg贸lno艣ci praw okre艣lonych w聽artyku艂ach od 12聽do 16, dokonuje si臋 z poszanowaniem w艂adzy rodzicielskiej, zgodnie z polskimi zwyczajami i tradycjami dotycz膮cymi miejsca dziecka w rodzinie i poza rodzin膮.

– W odniesieniu do聽artyku艂u 24 ust臋p 2 litera f)聽konwencji Rzeczpospolita Polska uwa偶a, 偶e poradnictwo dla rodzic贸w oraz wychowanie w zakresie planowania rodziny powinno pozostawa膰 w zgodzie z zasadami moralno艣ci.